Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Katowicach
System Prognoz Jakości Powietrza
w strefach i aglomeracjach województwa śląskiego
A A A

Charakterystyka strefy śląskiej – część południowa

Warunki klimatyczne
Warunki klimatyczne tej strefy są wyraźnie zróżnicowane i można wyodrębnić trzy równoleżnikowo przebiegające strefy klimatyczne:

  • przedgórską w szerokiej dolinie górnej Wisły,
  • pogórską obejmującą tereny Pogórza Cieszyńskiego i Podbeskidzia,
  • górską na obszarze Beskidu Śląsko-Żywieckiego.
Tym trzem strefom klimatycznym odpowiadają trzy dzielnice klimatyczne według klasyfikacji Gumińskiego: podsudecko-tarnowska, podkarpacka i karpacka. Spośród tych trzech dzielnic klimatycznych wyróżnia się swoją odrębnością dzielnica karpacka, charakteryzująca się klimatem górskim z ostrzejszymi zimami, krótszym latem i wyższymi opadami atmosferycznymi. Jest to konsekwencją piętrowego układu poszczególnych elementów klimatycznych, tzn. spadkiem wraz z wysokością średnich temperatur i wzrostem sum opadów atmosferycznych. Okres wegetacyjny trwa tu około 160 dni, podczas gdy w dolinie Wisły w rejonie Wilamowic około 220 dni. Antropogeniczne modyfikacje klimatu są tu niewielkie i dotyczą głównie kotlin górskich oraz dolin rzek i większych potoków w rejonie Żywca, Wisły, Ustronia i Istebnej.

Warunki topograficzne
Rozpatrywana strefa jest wybitnie zróżnicowana przyrodniczo. Podobnie jak przy zróżnicowaniu warunków klimatycznych, jest ona bardzo zróżnicowana topograficznie w formie trzech regionów fizjograficznych: Doliny Górnej Wisły, Pogórza Śląskiego, oraz Beskidów wraz z Kotliną Żywiecką. Wysokości terenu mieszczą się w zakresie rzędnych od 220 m n.p.m. w dolinie Wisły w rejonie Goczałkowic do 1557 m n.p.m. na szczycie Pilska w Beskidzie Żywieckim. Prawie cały obszar tej strefy znajduje się w dorzeczu Wisły (zlewnie Małej Wisły oraz Soły), zaś około 15% powierzchni należy do dorzecza Odry (rejony Cieszyna i Istebnej). Dolina Górnej Odry, Pogórze Cieszyńskie, Podbeskidzie i Kotlina Żywiecka to tereny w dużej mierze wykorzystywane gospodarczo (użytki rolne, hodowla, gospodarka rybacka). Znaczącymi ośrodkami przemysłowymi są: Czechowice-Dziedzice, Żywiec, Cieszyn i Skoczów. Pozostała większa część obszaru tej podstrefy, obejmująca Beskid Śląski, Beskid Żywiecki (Wysoki), oraz zachodnie części Beskidu Makowskiego (Średniego) i Beskidu Małego, spełnia rolę ekologicznego systemu obszarów chronionych w naszym kraju. System ten ma zagwarantować przestrzenną ciągłość terenów otwartych zapewniając migrację rzadkich gatunków roślin i zwierząt, a także tworzyć osłonę ekologiczną dla obszarów zurbanizowanych i zindustrializowanych. Warunki te powinny spełniać utworzone 3 parki krajobrazowe (Beskidu Śląskiego, Beskidu Żywieckiego, Beskidu Małego) wraz z ich otulinami. Ponadto na całym obszarze strefy istnieje 28 prawnie chronionych rezerwatów przyrody, z których większość stanowią rezerwaty leśne.

Główne źródła emisji zanieczyszczeń do powietrza
Podstawowymi źródłami emisji zanieczyszczeń powietrza jest emisja komunalno-bytowa z zabudowy ośrodków miejskich i wiejskich, transport drogowy emitujący zanieczyszczenia wzdłuż arterii o natężonym ruchu samochodowym, oraz przemysł a zwłaszcza energetyka i ciepłownictwo. Emisja przemysłowa dotyczy zwłaszcza rejonów Czechowic-Dziedzic, Bielska-Białej, Żywca i Cieszyna. W obszarach górskich i pogórskich istotne znaczenie ma niska emisja komunalna w dolinach rzek i większych potoków.

Źródło:
Atlas klimatu województwa śląskiego, 2000: IMGW, Oddział w Katowicach
Dulias R., Hibszer A., 2004: Województwo śląskie. Przyroda. Gospodarka. Dziedzictwo kulturowe. Wydawnictwo Kubajak
Gumiński R., 1948: Próba wydzielenia dzielnic rolniczo-klimatycznych w Polsce. Przegląd Meteorologiczny i Hydrologiczny, Tom I, z. 1
Kondracki J., 2009: Geografia regionalna Polski. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
Woś A., 1995: Zarys klimatu Polski. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań

Licznik: 343556