Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Katowicach
System Prognoz Jakości Powietrza
w strefach i aglomeracjach województwa śląskiego
A A A

Warunki rozprzestrzeniania zanieczyszczeń w województwie śląskim

Obiektywna ocena warunków meteorologicznych i ich wpływu na warunki rozprzestrzeniania zanieczyszczeń jest trudna do wykonania, biorąc pod uwagę wielość czynników kształtujących te ostatnie. Wobec tego stanu rzeczy do takiej analizy wykorzystano znany z literatury wskaźnik Kapsa, stosowany w bioklimatologii do oceny warunków przewietrzania dolin górskich. Mając na względzie fakt, że większa część województwa śląskiego obejmuje tereny stosunkowo słabo urzeźbione dokonano modyfikacji współczynnika dla potrzeb klasyfikacji warunków wentylacyjnych dla badanego obszaru. W zależności od wartości wskaźnika Kapsa wyodrębniono następujące klasy:

A. obszary o dostatecznie przewietrzanych dolinach – korzystne warunki do rozprzestrzeniania zanieczyszczeń,

B. obszary z niedostatecznie przewietrzanymi dolinami – przeciętne warunki do rozprzestrzeniania zanieczyszczeń,

C. obszary z nieprzewietrzanymi dolinami - niekorzystne warunki rozprzestrzeniania zanieczyszczeń,

D. obszary ze względu na charakter makro rzeźby, szczególnie narażone na występowanie długotrwałych inwersji i w konsekwencji na wybitnie niekorzystne warunki do rozprzestrzeniania zanieczyszczeń.

Średnie wieloletnie róże prędkości i kierunku wiatru z okresu 1981-2010 dla województwa śląskiego

Warunki przewietrzania w województwie śląskim

Na podstawie regionalizacji fizycznogeograficznej Polski, wyodrębniono strefy fizjograficzno-klimatyczne obszaru województwa śląskiego, które różnią się pomiędzy sobą warunkami przewietrzania przyziemnej warstwy atmosfery. Największe zróżnicowanie warunków wentylacyjnych, wynikające przede wszystkim z charakteru rzeźby terenu oraz dużych deniwelacji powierzchni terenu, występuje w górskiej części województwa (Beskid Śląski i Żywiecki), szczególnie w obrębie zboczy dolin rzek i potoków. Dużo mniejsze zróżnicowanie warunków przewietrzania jest na Podbeskidziu (Pogórzu Zachodniobeskidzkim), gdzie występują znacznie niższe rozpiętości hipsometryczne powierzchni terenu. Podobne różnice warunków przewietrzania istnieją również na Płaskowyżu Rybnicko-Pszczyńskim. Lokalnie znaczące jest zróżnicowanie warunków przewietrzania terenu na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, zwłaszcza na obszarach wychodni skał jurajskich. We wschodniej części Wyżyny Śląskiej znaczące zróżnicowanie przyrodnicze jest jeszcze dodatkowo wzmacniane dużym przeobrażeniem antropogenicznym tego obszaru. Najmniejsze zróżnicowanie warunków przewietrzania terenowego w województwie śląskim dotyczy obszaru Kotliny Oświęcimskiej, a także Kotliny Raciborskiej będącej fragmentem Niziny Śląskiej. Obszar śródgórskiej Kotliny Żywieckiej charakteryzuje się także małym zróżnicowaniem warunków przewietrzania, lecz podobnie jak w dolinach Beskidów jest on narażony okresowo na długotrwałe inwersje temperatur, które jak wiadomo nie sprzyjają dobrym warunkom dyspersji zanieczyszczeń powietrza. Zróżnicowania warunków przewietrzania obszaru województwa śląskiego przedstawia tabela.

Warunki przewietrzania dla stref, dla których wykonywana jest prognoza jakości powietrza na tle jednostek fizjograficzno-klimatycznych w województwie śląskim
Nazwa strefy Jednostka fizjograficzno-klimatyczna*) Klasa bonitacyjna A-D**)
Aglomeracja górnośląska Wyżyna Śląska,
Nizina Śląska z Kotliną Raciborską,
Kotlina Oświęcimska,
Wyżyna Krakowsko-Częstochowska
A; B
Aglomeracja rybnicko-jastrzębska Płaskowyż Rybnicki,
Nizina Śląska z Kotliną Raciborską,
Kotlina Oświęcimska
B; A
miasto Bielsko-Biała Pogórze Zachodniobeskidzkie,
Beskid Śląski i Żywiecki
A, B, C
miasto Częstochowa Wyżyna Krakowsko-Częstochowska A; B
strefa śląska – część północna Wyżyna Śląska,
Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, Nizina Śląska,
(Niecka Włoszczowska)
A; B
strefa śląska – część środkowa Kotlina Oświęcimska, Płaskowyż Rybnicki, Wyżyna Śląska A; B
Nizina Śląska z Kotliną Raciborską,
Płaskowyż Rybnicki
B; A
strefa śląska – część południowa Beskid Śląski i Żywiecki,
Pogórze Zachodniobeskidzkie,
Kotlina Żywiecka,
Płaskowyż Rybnicki, Kotlina Oświęcimska
C, A, B, D

*) Kursywą oznaczono jednostki o udziale powierzchniowym poniżej 15% w granicach danej strefy.

**) W przypadku więcej niż jednej klasy kolejność wskazuje na istotność danej klasy bonitacyjnej dla danej strefy,

    klasy oddzielone średnikami wskazują na mniejszy udział kolejnej klasy.

 
Licznik: 299304